Amerikaanse saxofonist en jazzreus Sonny Rollins overleden (95)

In dit artikel:

Sonny Rollins, de invloedrijke Amerikaanse tenorsaxofonist uit de gouden jazzgeneratie van de jaren ’50 en ’60, is op 95‑jarige leeftijd overleden. Rollins stond bekend om zijn lange, inventieve solo’s en zijn vermogen om verschillende stijlen — van bebop tot Caribische en Latijns‑Amerikaanse ritmes — in één geluid te verenigen. Hij werkte met grootheden als Miles Davis, Thelonious Monk en John Coltrane en schreef jazzstandards als St. Thomas, Oleo en Airegin.

Geboren op 7 september 1931 in Sugar Hill (Harlem), groeide Rollins op temidden van een levendige zwarte cultuur met talloze muziektopdrachten en ontmoetingen met legendarische spelers. Thelonious Monk nam hem onder zijn hoede toen hij jong was; in de vroege jaren ’50 speelde hij in studio’s met onder anderen Miles Davis. Zijn doorbraak als naamgever van nummers en albums culmineerde met de klassieke plaat Saxophone Colossus (1956), waarop onder meer St. Thomas staat — een melodie met Caribische inslag die via verrassende routes in zijn repertoire terechtkwam.

Rollins’ loopbaan kende ook donkere periodes: in de beginjaren ’50 worstelde hij met heroïne en zat hij twee keer in de gevangenis, maar na een experimentele methadonbehandeling in 1956 raakte hij clean. Al snel gaf hij zijn muziek een bredere maatschappelijke en spirituele lading: zijn plaat The Freedom Suite (1958) is een van de vroege naoorlogse protestuitspraken in de jazz.

Bekend gebleven is zijn radicale besluit om zich medio 1959 tot 1961 terug te trekken uit het clubleven om aan zijn spel te werken. Hij oefende dagenlang op de Williamsburg Bridge boven de New Yorkse J‑trein, soms uren aan een stuk, en ontwikkelde in die periode ook belangstelling voor meditatie en oosterse filosofieën — thema’s die later een leidraad in zijn leven werden. In 1968 maakte hij een tweede lange retraite en onderzocht hij yoga, zen en Advaita Vedanta.

Rollins bleef publiekstrekker toen veel van zijn generatiegenoten stierven of zich terugtrokken. Na 9/11 evacueerde hij snel zijn appartement en gaf vijf dagen later een concert in Boston; dat optreden werd uitgebracht als Without a Song: The 9/11 Concert en leverde hem een Grammy op. Zijn podiumloopbaan eindigde wegens gezondheid in 2014, toen longfibrose hem dwong de saxofoon neer te leggen — een aandoening die hij deels toeschreef aan de giftige wolken na de aanslagen.

Voor Rollins was muziek niet slechts vakmanschap maar een spirituele praktijk: improvisatie en meditatie vormden voor hem wegen naar een diepere bewustzijnstoestand. Zijn nalatenschap is die van een onstuitbare solist en een muzikant die techniek, ritme en bezieling moeiteloos combineerde.